Springtij, doodtij en dagelijkse verschillen
Bij nieuwe en volle maan liggen zon, aarde en maan ongeveer op één lijn.
Deel 6: redactionele broncontrole op 24 september 2026. Geen volledige CBR-eindtermen-dekkingsaudit. Fictieve rekenvoorbeelden afzonderlijk nagerekend; de twaalfdenregel is een benadering. Voor een echte passage zijn actuele lokale gegevens nodig.
Springtij en doodtij vergelijken
Bij nieuwe en volle maan liggen zon, aarde en maan ongeveer op één lijn. Hun getijvormende invloeden versterken elkaar dan, waardoor het verval doorgaans groter wordt: springtij. Bij eerste en laatste kwartier werken de invloeden gedeeltelijk tegen elkaar en is het verval doorgaans kleiner: doodtij.
Springtij betekent dus niet alleen hoger hoogwater; vaak hoort er ook lager laagwater bij. Doodtij betekent evenmin dat het water stilstaat. Het blijft stijgen en dalen en er blijft getijstroom bestaan. Het woord springtij heeft niets met het jaargetijde lente te maken.
De plaatselijke reactie loopt achter
Het grootste of kleinste verval valt niet overal precies samen met de betreffende maanstand. Het water reageert met een plaatselijke vertraging. Die vertraging wordt ook de leeftijd van het getij genoemd. Voor planning gebruik je de lokale tabellen, niet alleen de datum van volle maan.
De onderlinge afstanden van aarde, maan en zon veranderen bovendien. Daardoor zijn niet alle springtijen even groot. Ook twee hoogwaters op dezelfde dag kunnen verschillen. De werkelijke waterstand wordt daarnaast door het weer beïnvloed.
Een voorbeeld met twee dagen
In een fictieve haven is bij springtij hoogwater 3,80 m en laagwater 0,20 m boven hetzelfde vlak. Het verval is 3,60 m. Bij doodtij zijn de waarden 3,00 m en 1,00 m: het verval is 2,00 m.
De doodtijdag heeft hier minder hoog water op het maximum, maar meer water op het minimum. Welke dag gunstiger is hangt dus van het passagetijdstip af. Kijk ook naar stroomsterkte en golfvorming; meer water alleen maakt een passage niet automatisch gemakkelijker.
Test jezelf
Bedenk eerst je antwoord. Open daarna de uitleg.
Betekent doodtij dat er geen getijstroom is?
Nee. De getijwerking is doorgaans kleiner, maar niet verdwenen.
Wat is het verval tussen 3,80 m hoogwater en 0,20 m laagwater?
3,60 m.