Afstand meten en koers tekenen
Op een Mercatorkaart gebruik je de breedteschaal naast het traject voor afstanden.
Deel 5: redactionele broncontrole op 23 september 2026. Rekenvoorbeelden zijn fictief en gaan uit van de expliciet genoemde omstandigheden; uitkomsten afzonderlijk nagerekend. Geen volledige CBR-eindtermen-dekkingsaudit. Oost is positief en west negatief bij variatie en deviatie. De eigen vectorvoorbeelden zijn onafhankelijk berekend; numerieke voorbeelden uit de bron zijn niet overgenomen.
Meet afstand aan de goede rand
Op een Mercatorkaart gebruik je de breedteschaal naast het traject voor afstanden. Eén breedteminuut is voor de gebruikelijke navigatieberekening ongeveer één zeemijl. Gebruik niet de lengteschaal: een lengteminuut is op onze breedte geen zeemijl.
Neem de afstand tussen twee punten met de passer en leg die naast de breedteschaal op ongeveer dezelfde geografische breedte. Bij een lange route deel je de lijn zo nodig op. De veranderende schaal van de Mercatorprojectie is de reden dat meten ver van het traject fouten geeft.
Koers vanuit het noorden
Een ware koers meet je met de klok mee vanaf het ware noorden. Oost is 090°, zuid 180° en west 270°. Leg de koersliniaal volgens haar gebruiksaanwijzing langs de route en richt het referentieraster op meridianen of parallellen. Controleer welke kant je op wilt varen.
Een lijn heeft twee tegengestelde richtingen. Als A naar B 065° is, dan is B naar A 245°. Het verschil is 180°. Een correct getekende lijn kan dus toch een verkeerd afgelezen koers opleveren.
Voorbeeld met tijd
De passerafstand komt op de breedterand overeen met 4,5 minuten. De afstand is dan ongeveer 4,5 zeemijl. Bij een constante grondsnelheid van 6 knopen duurt het traject 4,5/6 = 0,75 uur, dus 45 minuten.
Die getekende koers is de gewenste richting over de kaart. Bij wind en stroom kan de benodigde stuurrichting anders zijn. Houd meten, stroomcorrectie en kompasherleiding als afzonderlijke stappen herkenbaar. Gebruik in een oefening het aangegeven kaarttype; deze meetregel mag je niet zonder controle op iedere willekeurige projectie toepassen.
Test jezelf
Bedenk eerst je antwoord. Open daarna de uitleg.
Waarom meet je op een Mercatorkaart niet aan de lengteschaal?
Omdat één lengteminuut niet overal dezelfde afstand heeft en hier niet gelijk is aan een zeemijl.
Wat is de terugrichting van 065°?
245°.