Deviatie, stuurtafel en miswijzing
Deviatie ontstaat door magnetische invloeden van schip, apparatuur en lading op het kompas.
Deel 5: redactionele broncontrole op 23 september 2026. Rekenvoorbeelden zijn fictief en gaan uit van de expliciet genoemde omstandigheden; uitkomsten afzonderlijk nagerekend. Geen volledige CBR-eindtermen-dekkingsaudit. Oost is positief en west negatief bij variatie en deviatie. De eigen vectorvoorbeelden zijn onafhankelijk berekend; numerieke voorbeelden uit de bron zijn niet overgenomen.
Afwijking die bij het kompas hoort
Deviatie ontstaat door magnetische invloeden van schip, apparatuur en lading op het kompas. Zij kan per koers verschillen. Een stuurtafel geeft de gemeten of vastgestelde afwijkingen voor een bepaald kompas onder de omstandigheden waarvoor die tabel is gemaakt.
Lees aan welke koerssoort de tabel is gekoppeld. Een tabel per kompaskoers gebruik je anders dan een tabel die magnetische koersen als ingang heeft. Let op tekens, tussenliggende waarden en de actualiteit. Na veranderingen aan boord kan opnieuw controle of compensatie nodig zijn.
De tabel consequent gebruiken
Fictief voorbeeld: bij kompaskoers 090° staat deviatie 2° W en bij 120° staat 1° E. Als de opgave lineaire interpolatie toestaat, is bij 110° twee derde van het interval verstreken. Van −2° naar +1° is een stijging van 3°; twee derde daarvan is 2°. De geschatte deviatie bij 110° wordt 0°.
Interpolatie is een benadering, geen bewijs dat een echt kompas exact zo verloopt. Gebruik bij werkelijk varen de vastgestelde tabel en de voorgeschreven methode. Bij terugrekenen van waar naar kompas controleer je dat de gekozen deviatie bij de uiteindelijk gevonden kompaskoers hoort.
Miswijzing en controle
Miswijzing is hier de totale correctie van kompas naar waar: variatie plus deviatie, met oost positief en west negatief. Bij variatie +3° en deviatie −1° is de miswijzing +2°. Een kompaskoers van 200° wordt dan 202° waar.
Deze optelling corrigeert alleen het richtingsinstrument. Drift en stroom zitten er niet in. Een foutieve koers over de grond mag je daarom niet zomaar oplossen door de stuurtafel te veranderen. Zoek eerst uit of de oorzaak magnetisch is of voortkomt uit de beweging van schip en water.
Test jezelf
Bedenk eerst je antwoord. Open daarna de uitleg.
Wat is de miswijzing bij variatie +3° en deviatie −1°?
+2°.
Waarom controleer je na terugrekenen de gekozen deviatie opnieuw?
Omdat de tabelwaarde moet horen bij de gevonden koerssoort en koers.