Ware, magnetische en kompaskoers
Een ware richting wordt gemeten vanaf het geografische noorden.
Deel 5: redactionele broncontrole op 23 september 2026. Rekenvoorbeelden zijn fictief en gaan uit van de expliciet genoemde omstandigheden; uitkomsten afzonderlijk nagerekend. Geen volledige CBR-eindtermen-dekkingsaudit. Oost is positief en west negatief bij variatie en deviatie. De eigen vectorvoorbeelden zijn onafhankelijk berekend; numerieke voorbeelden uit de bron zijn niet overgenomen.
Dezelfde richting, verschillende nullen
Een ware richting wordt gemeten vanaf het geografische noorden. Een magnetische richting gebruikt het magnetische noorden. Een kompasrichting gebruikt het noorden dat het betreffende kompas aangeeft. Het zijn verschillende referenties voor een richting, geen drie verschillende bewegingen van de boot.
Variatie is het verschil tussen waar en magnetisch noorden. Deviatie is de scheeps- of instrumentgebonden magnetische afwijking. Spreek af dat oost positief en west negatief is. Dan geldt: magnetisch = kompas + deviatie, en waar = magnetisch + variatie.
Een korte herleiding
Gegeven: kompaskoers 100°, deviatie 2° west en variatie 4° oost. Schrijf de correcties als −2° en +4°. Magnetisch wordt 100 − 2 = 098°. Waar wordt 098 + 4 = 102°.
Terugrekenen gebeurt in omgekeerde richting: magnetisch = waar − variatie; kompas = magnetisch − deviatie. Controleer een uitkomst door de terugweg te rekenen. Houd hoeken binnen één cirkel: 362° wordt 002°.
Referentie is niet hetzelfde als baan
De ware richting van de boeg is nog niet noodzakelijk de grondkoers. Wind kan de boot zijwaarts door het water laten bewegen en stroom verplaatst het hele water. Voor een complete navigatievraag moet je dus zowel de noordreferentie als de bedoelde beweging benoemen.
Voorbeeld: je plotter staat op ware richtingen, maar een ander scherm op magnetische. Verschillende getallen zijn dan te verwachten. Zet niet zomaar beide waarden gelijk door een koerscorrectie aan het stuur. Controleer eerst de instellingen, daarna wind, stroom en instrumentfouten. Werk bij berekeningen met duidelijk benoemde tussenstappen.
Test jezelf
Bedenk eerst je antwoord. Open daarna de uitleg.
Welke correctie verbindt magnetisch en waar noorden?
Variatie.
Wat is de ware koers bij kompas 100°, deviatie −2° en variatie +4°?
102°.